|
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, resmî kurum ve
kuruluşların bünyesinde açılacak bakıma muhtaç özürlülere yönelik bakım
merkezlerinin açılış izni, çalışma şartları, personel standardı ile
denetlenmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü dışındaki diğer resmî kurum ve
kuruluşların bünyesinde açılacak olan bakıma muhtaç özürlülere yönelik
bakım merkezlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828
sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu
maddesinin (g) bendi ile 34, 35, ve ek 7 nci maddesi hükümlerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakıcı Personel: Bakıma muhtaç özürlülere bakım hizmeti
sunabileceğine ilişkin olarak Millî Eğitim Bakanlığı onaylı sertifikası
olan ve bakıma muhtaç özürlülere kişisel bakım hizmeti sunan kişiyi,
b) Bakıma Muhtaç Özürlü: Özürlülük sınıflandırmasına göre
ağır özürlü olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış,
tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle
hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek
derecede düşkün olan kişiyi,
c) Bireysel Bakım Planı: Bakıma muhtaç özürlünün bakımına
ilişkin fiziksel, psiko-sosyal ve benzeri alanlarda yaşanan sorunları,
bu sorunların sebepleri ve tespit edilen veriler dikkate alınarak hangi
alanlarda ve süreçte bakıma ihtiyacının olduğunun belirlenmesi,
belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda yapılabilecek çalışmaları içeren ve
genel çerçevesi Genel Müdürlükçe belirlenen planı,
ç) Genel Müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Genel Müdürlüğünü,
d) İlçe Müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
e) İl Müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
f) Merkez: Bakıma muhtaç özürlülerin bakımı için yatılı
ve/veya gündüzlü hizmet veren, resmî kurum veya kuruluşlar tarafından
açılan ve sosyal hizmet kuruluşu statüsünde olan bakım kurumlarını,
g) Mesleki Personel: Aldığı lisans eğitimi ile sosyal
çalışmacı, psikolog veya çocuk gelişimci unvanına sahip olan personeli,
h) Sağlık Personeli: Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
hemşire veya sağlık memuru unvanına sahip olan personeli,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkez Açma, Hizmete Başlama, Personel Hareketleri, Devir, Nakil ve
Kapatma
Merkeze ad verme
MADDE 5 – (1) Merkez adlarında, resmî ve diğer özel bakım
merkezlerinde kullanılan ad ve unvanlar ile yabancı dildeki kelime ve
deyimler kullanılmaz.
(2) Merkez adında hizmet verilecek özür gurubu belirtilmez.
Merkez açmak için dosyaların tamamlanma süresi
MADDE 6 – (1) Merkez açmak isteyen resmî kurum ve
kuruluşlar, 7 nci maddede belirtilen resmî yazının yazıldığı tarihi
müteakiben üç ay içinde dosyalarını tamamlayarak il müdürlüğüne teslim
eder. Bu süre içinde dosyalarını teslim etmeyen kurum veya kuruluşların
başvurusu iptal edilir.
Merkez açmak için başvurunun yapılması ve
değerlendirilmesi
MADDE 7 – (1) Merkez açmak isteyen resmî kurum veya
kuruluşlar, hizmete açılmak istenen merkezin adını, bakım hizmeti
verilecek özür grubunu veya gruplarını, hizmetin yatılı veya gündüzlü
olarak verileceğini ve hizmet verilecek binanın adresini belirten
dilekçe ile bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen belgelerle
birlikte il müdürlüğüne başvururlar.
(2) İl müdürlüğünce görevlendirilecek üç mesleki personel otuz iş günü
içinde merkez binasının fizikî özelliklerini adrese giderek, belgeleri
ise dosya üzerinden inceler. Merkez binasının ve merkezi açacak resmî
kurum veya kuruluşun ve müdürün uygun görülmesi hâlinde tutanak
hazırlanır. Tutanağın bir nüshası merkezin açılışına ilişkin diğer
işlemlerin başlatılması ve dosyanın tamamlanması için resmî yazı ekinde
resmî kurum veya kuruluşun yetkilisine verilir.
Müdürden istenecek belgeler
MADDE 8 – (1) Müdür olacak kişiden aşağıdaki belgeler
istenir.
a) Nüfus cüzdanı örneği,
b) İkametgâh belgesi,
c) Adlî sicil kaydı,
ç) Sağlık kurulu raporu,
d) Lisans eğitimine sahip olduğunu belgeleyen öğrenim belgesi,
e) Daha önce bu alanda çalışmış ise çalıştığı kuruluşlara veya daha önce
bu alanda çalışmamış ise çalışmadığına ilişkin yazılı beyanını içeren
belge,
f) Kamu personel kanunlarına tabi olarak çalışmayanlar için iş
sözleşmesi.
Müdür olacak kişilerde aranan genel şartlar
MADDE 9 – (1) Müdür olacak kişilerde, kamu personel
kanunlarına tabi olarak çalışmıyorsa aşağıdaki şartlar aranır.
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Medenî hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
c) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara
çevrilmiş veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler
hariç olmak üzere, altı aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar
bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, basit ve nitelikli
zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı
kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve
haysiyeti kırıcı suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara
fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı
hükümlü bulunmamak.
Merkezde çalıştırılacak diğer personel için istenecek
belgeler
MADDE 10 – (1) Merkezde çalıştırılacak personel için
aşağıdaki belgeler istenir.
a) Personelin çalışma talebine ve yapmak istediği işe ilişkin dilekçe,
b) Nüfus cüzdanı örneği,
c) İkametgâh belgesi,
ç) Öğrenim durumunu gösterir belge,
d) Adlî sicil kaydı,
e) Sağlık kurulu raporu,
f) Daha önce bu alanda çalışmış ise çalıştığı kuruluşlara veya daha önce
bu alanda çalışmamış ise çalışmadığına ilişkin yazılı beyanını içeren
belge,
g) Kamu personel kanunlarına tabi olarak çalışmıyorsa iş sözleşmesi.
Merkez hizmet binası için istenecek belgeler
MADDE 11 – (1) Merkezin açılacağı binaya ait aşağıdaki
belgeler istenir .
a) Binanın resmî kurum veya kuruluşa ait olduğunu gösterir belge veya
kira kontratı örneği,
b) Binanın belediye imar müdürlüğünden alınacak tasdikli yapı kullanma
izin belgesi örneği ve binanın bütün bölümlerini gösterir tasdikli
planı,
c) Merkezin yerleşimini ve hizmet bölümlerini gösterir kroki,
ç) Tefrişten sonra merkezin hizmet bölümlerini, kullanım alanlarını, dış
cephesini ve tabelasını gösteren fotoğraflar veya video CD/DVD/fotoğraf
CD,
d) Yangın güvenliği yönünden itfaiye müdürlüğünden alınacak rapor,
e) Binanın trafik emniyetine uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair
il emniyet trafik şube müdürlüğünden alınacak rapor,
f) Binanın asayiş yönünden uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair il
emniyet müdürlüğünden alınacak rapor.
Açılış izni için yapılacak işlemler
MADDE 12 – (1) Açılış izni için aşağıda belirtilen işlemler
yapılır.
a) Açılış izni için gerekli olan ve bu Yönetmeliğin 9, 10 ve11 inci
maddelerinde belirtilen belgeler iki dosya hâlinde hazırlanarak,
incelenmek üzere resmî kurum ve kuruluş yetkilisi tarafından il
müdürlüğüne teslim edilir. İl müdürlüğünce görevlendirilen en az iki
mesleki personel tarafından otuz iş günü içinde dosya ve merkezin
fiziksel ve tefriş koşulları yerinde incelenerek uygun görülmesi hâlinde
merkez açılış izin raporu düzenlenir.
b) İki dosya olarak düzenlenen tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun
olması hâlinde, merkezin hizmete açılması il müdürlüğünün teklifi ve
valilik onayı ile gerçekleşir. İl müdürlüğü tarafından açılış izin
belgesi ve müdür belgesi düzenlenir.
c) İl müdürlüğünce onaylanan dosyanın aslı il müdürlüğünde kalır. Diğer
sureti imza karşılığı resmî kurum veya kuruluş yetkilisine verilir.
Açılış izin belgesinin ve müdür belgesinin bir nüshası bilgi için Genel
Müdürlüğe gönderilir.
ç) Açılış izin belgesi ve müdür belgesi merkezin görülebilecek bir
yerine asılır.
d) Açılış izin belgesi verilen her merkezin işveren ve işyerinin adı ve
yaptığı işin niteliği il müdürlüğü tarafından bir ay içinde çalışma
müdürlüğüne ve defterdarlığa da bildirilir.
Merkezin hizmete başlaması
MADDE 13 – (1) Açılış izin belgesi düzenlenen ve zorunlu
personelini tamamlayan merkez hizmete başlar.
(2) Zorunlu personelin tamamlanması için 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa göre atanması veya personel ile iş sözleşmesinin yapılmış
olması yeterlidir.
Merkeze kabul edilecek bakıma muhtaç özürlüler
MADDE 14 – (1) Merkeze, zihinsel, bedensel ve ruhsal özür
grupları aşağıda belirtilen yaş ve cinsiyet durumları dikkate alınarak
ayrı gruplar hâlinde kabul edilir. Merkez açılış izin belgesinde de bu
gruplardan hangilerine hizmet sunulacağı belirtilir.
a) 0 – 6 yaş kız ve erkek,
b) 7 – 12 yaş kız ve erkek,
c) 13 – 18 yaş kız,
ç) 13 – 18 yaş erkek,
d) 19 ve üzeri yaş kız,
e) 19 ve üzeri yaş erkek.
Çalıştıılacak personel için yapılacak işlemler
MADDE 15 – (1) Merkezde çalıştırılacak personel için
aşağıda belirtilen işlemler yapılır .
a) Personel, kamu personel kanunlarına göre atanmış ise atama kararının
bir örneği,
b) Personel, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre
istihdam edilmiş ise 8 inci ve 10 uncu maddelerde belirtilen belgeler,
il müdürlüğüne gönderilir.
(2) Merkezde görevli tüm personel, adını ve görevini belirten fotoğraflı
kimlik kartını görevi süresince yakasında taşır.
Görevden ayrılan personelin bildirimi
MADDE 16 – (1) Merkezden ayrılan, vefat eden veya görevine
son verilen personel en geç bir ay içinde il müdürlüğüne bildirilir.
Müdürün izine ayrılması
MADDE 17 – (1) Müdürün çeşitli nedenlerle izine ayrılması
hâlinde merkezde çalışan bir mesleki personel vekil bırakılır, müdür
izine ayrılmadan önce kullanılacak izin süresi ve müdürlüğe vekâlet
edecek mesleki personel il müdürlüğüne bildirilir.
Müdür değişikliği
MADDE 18 – (1) Müdürün görevinden ayrılması veya görevine
son verilmesi hâlinde; durum en geç yedi gün içinde il müdürlüğüne
bildirilir. Müdürün ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde merkez için
yeni müdür belirlenir ve belgeleri il müdürlüğüne teslim edilir.
(2) Müdür şartlarını taşıyan kişi bulunamaması hâlinde, merkeze otuz gün
daha ilave süre verilir. İlave süreye rağmen müdür bulamayan merkezin
hizmetleri durdurulur. Otuz günlük ek süre, bir takvim yılı içinde ancak
bir kez verilir.
Nakil işlemleri
MADDE 19 – (1) Merkezin başka bir binaya taşınmak istenmesi
hâlinde;
a) Merkezin yeni binasının adresini bildiren bir dilekçe ile il
müdürlüğüne başvurulur,
b) İl müdürlüğünün görevlendirdiği en az iki mesleki personel otuz iş
günü içinde merkez binasının fiziki özelliklerini adrese giderek
inceler. Merkez binasının uygun görülmesi hâlinde tutanak düzenlenir.
Tutanağın bir nüshası merkezin nakline ilişkin diğer işlemlerin
başlatılması ve dosyanın tamamlanması için resmî yazı ekinde resmî kurum
veya kuruluş yetkilisine verilir. Ayrıca merkezin yeni adresinde de
geçici faaliyet gösterebilmesi için geçici çalışma izin belgesi
düzenlenerek merkeze resmî yazı ekinde gönderilir,
c) Geçici çalışma izin belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren iki ay
içinde 11 inci maddede belirtilen belgeler tamamlanarak iki dosya
hâlinde, incelenmek üzere resmî kurum veya kuruluş yetkilisi tarafından
il müdürlüğüne teslim edilir,
ç) Tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun olması hâlinde, merkezin
yeni adresine nakline ilişkin olarak il müdürlüğünün teklifi ile valilik
onayı alınır. İl müdürlüğü tarafından yeniden açılış izin belgesi
düzenlenir,
d) Tüm belgelerin, il müdürlüğünce onaylanan iki dosyadan aslı il
müdürlüğünde kalır. Dosyanın diğer nüshası ve açılış izin belgesi imza
karşılığı resmî kurum veya kuruluş yetkilisine verilir. Nakil onayı ve
açılış izin belgesinin tasdikli örneği bilgi için Genel Müdürlüğe
gönderilir.
Şube açma işlemleri
MADDE 20 – (1) Şube açılış izni için yeni merkez
açılışındaki gibi işlem yapılır. Her şube için ayrı müdür ve personel
istihdamı zorunludur.
Ek birim açma işlemleri
MADDE 21 – (1) Mevcut merkez binası ile fizikî açıdan
bağlantılı olan yeni yerlerin merkez binasına ilave edilmesinin
istenmesi hâlinde nakil işlemlerinde olduğu gibi müracaat edilir ve
işlemler gerçekleştirilir.
Merkezin resmî kurum veya kuruluş tarafından kapatılması
MADDE 22 – (1) Merkezin resmî kurum veya kuruluş tarafından
kapatılması durumunda;
a) Resmî kurum veya kuruluş, en az bir ay önceden il müdürlüğüne,
personele, bakıma muhtaç özürlüye ve ailesine yazılı olarak merkezi
kapatma isteğinde olduğunu ve merkezi kapatacağı tarihi bildirir.
b) Merkeze ait açılış izin belgesini il müdürlüğüne teslim eder.
c) İl müdürlüğü merkezin usulüne uygun olarak kapandığını ve kapatılma
tarihini Genel Müdürlüğe bildirir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Merkezde çalıştırılacak personel
MADDE 23 – (1) Merkezde, aşağıda belirtilen personel
çalıştırılır. Ancak mesleki personel içinde yer alan çocuk gelişimci,
merkez 0 – 18 yaş grubuna hizmet verecek ise çalıştırılır.
a) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde; müdür, mesleki personel, sağlık
personeli, memur, bakıcı, hizmetli, yemek kuruluşta yapılıyorsa aşçı ve
merkezin ihtiyaç duyduğu diğer personel.
b) Yatılı hizmet veren merkezlerde; müdür, mesleki personel, sağlık
personeli, memur, bakıcı, güvenlik görevlisi, hizmetli, yemek kuruluşta
yapılıyorsa aşçı ve merkezin ihtiyaç duyduğu diğer personel.
Zorunlu çalıştırılması gereken personel sayısı
MADDE 24 – (1) Merkezde müdürün haricinde zorunlu
çalıştırılması gereken personel sayısı aşağıda belirtilmiştir.
a) Gündüzlü hizmet veren merkezde, bakılan her yirmi dört bakıma muhtaç
özürlü için birer mesleki personel ve bir sağlık personeli; her altı
bakıma muhtaç özürlü için bir bakıcı olmak üzere personel istihdam
edilir.
b) Yatılı hizmet veren merkezde, mesai saatleri içinde, merkezde bakılan
her yirmi dört bakıma muhtaç özürlü için birer mesleki personel ve bir
sağlık personeli ile her altı bakıma muhtaç özürlü için bir bakıcı
personel istihdam edilir.
(2) Merkezde gece ve tatil günlerinde her bir vardiyada nöbet sorumlusu
olarak mesleki personel veya sağlık personeli ile bir güvenlik görevlisi
ve her altı bakıma muhtaç özürlüye bir bakıcı personel istihdam edilir.
Merkezde çalışacak personelin görev, yetki ve
sorumlulukları
MADDE 25 – (1) Merkezde çalışacak personelin görev, yetki
ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Müdür, merkezin idari, mali, hukuki, mesleki ve diğer tüm işlerini
hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütülmesinden kendi resmî
kurum ve kuruluşu adına birinci derecede sorumludur. Müdür, il müdürlüğü
ve diğer kurum ve kuruluşlara karşı merkezi temsil eder. Mesleği ile
ilgili programların uygulanmasında görev alır. Diğer meslek elemanları,
idari anlamda müdüre bağlı olarak çalışmalarını sürdürür. Bir kişi
birden fazla merkezin müdürü olamaz ve ilgili mevzuatı gereğince ticaret
ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunamaz.
b) Mesleki personel, mesleği ile ilgili yetki ve sorumlulukları
uhdesinde bulunmakla birlikte bu Yönetmeliğin 28 inci maddesinin (b)
bendinde belirtilen hizmetleri yürütür. Ayrıca bakıcı personelin
hizmetlerini yönlendirir.
c) Sağlık personeli;
1) Acil durumlarda mesleğinin gerektirdiği uygulamaları yapmak,
2) Merkez ortamını ısı, ışık, havalandırma, temizlik yönünden
değerlendirmek ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak,
3) İlaçların güvenli bir şekilde temin edilmesini ve saklanmasını
sağlamak,
4) Narkotik ilaçların kullanımını, saklanmasını, kontrolünü ve
kayıtlarını tutmak, bu konuya ilişkin talimatlara uyulmasını sağlamak,
5) Verilen hizmetler ile ilgili kayıtları doğru, eksiksiz ve zamanında
tutmak,
6) Özürlülerin muayene, tetkik ve tedavi amacıyla randevularını almak,
transferi için gerekli planlamaları yapmak,
7) Özürlülerin tedavileri ve tıbbi rehabilitasyon sürecinde sağlık
kurumlarında bulunan sağlık personeli ile işbirliği yapmak,
8) Özürlü bireylerin sağlık kurumlarınca önerilen tedavinin uygulanması
için gerekli takip ve uygulamaları sağlamak,
9) Koruyucu sağlık hizmetlerine ilişkin olarak bakıcı personele gerekli
rehberlik hizmetlerini yapmak,
10) Özürlü bireylerin kullanacakları ilaçları kullanıp kullanmadıklarını
takip etmek, enjeksiyon ve pansumanlarını yapmak,
11) Sağlıklı bir bakım ortamının oluşması için koruyucu sağlık
hizmetleri anlamında gerekli kontrolleri yapmak ve bakıcı personelce bu
hizmetlerin yapılmasını sağlamak ve bu amaçla merkez müdürü ile
işbirliği yapmak,
12) Düzenli ve yeterli soluk alıp verme, yeme, içme, boşaltım, güvenli
bir çevre sağlama, kişisel temizlik, giyinme, vücut ısısı kontrolü,
hareketlilik, yeterli uyku gibi özürlü bireylerin günlük yaşam
aktivitelerine yönelik olarak fizyolojik ihtiyaçların karşılanması
aşamalarında; gerekli mesleki uygulamaları yapmak, bu ihtiyaçların
karşılanıp karşılanamadığını takip etmek ve bakıcı personelce verilmesi
gereken hizmetlerin yapılmasını sağlamak.
ç) Bakıcı personel;
1) Sorumlu bulunduğu gruptaki bakıma muhtaç özürlü bireylerin kişisel
bakım ile ilgili tuvalet eğitimi, yeme içme, banyo, el yüz temizliği,
giyinme soyunma gibi günlük, haftalık, aylık ihtiyaçlarını karşılamak
ve/veya yardım etmek ve/veya takip etmek,
2) Sorumlu olduğu grubun bakım, temizlik ve düzeninin sağlanmasına
yardımcı olmak.
d) Diğer personel; aşçı, hizmetli, güvenlik görevlisi, berber, şoför,
terzi, teknisyen ve büro görevlisi gibi personel sorumlu müdürün verdiği
görevleri yapar.
Hizmet içi eğitim
MADDE 26 – (1) Merkez, istihdam ettiği personele göreve
başladığı tarihten itibaren ilk üç ay içinde bir kez ve göreve
başladıktan sonra da yılda en az bir kez olmak üzere her defasında en az
kırk beşer saatlik kuramsal ve uygulamalı hizmet içi eğitim verir.
Stajyer öğrenci uygulaması
MADDE 27 – (1) Üniversitelerin psikoloji, sosyal hizmetler,
çocuk gelişimi ve hemşirelik alanlarında lisans veya lisans üstü öğrenim
gören öğrencilerin merkezde staj yapabilmeleri için,
bölümlerinden/okullarından alınan staj yapacakları alanı ve süreyi
belirten bir yazı ile merkeze başvurmaları istenir. Stajyer öğrencilerin
mesleki personel ile birlikte gözlem ve uygulama yapmalarına izin
verilir. Stajyer öğrenciler tek başına uygulama yapamazlar, merkezde
meslek elemanlarının yerine istihdam edilemezler. Kabul edilen
stajyerlerin listesi il müdürlüğüne bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Merkezde Sunulacak Bakım Hizmetleri
Bakım hizmetlerinin kapsamı
MADDE 28 – (1) Bakım hizmetleri, bakıma muhtaç özürlünün
bakımına yönelik olarak kişisel bakım hizmetlerini ve psiko-sosyal
destek hizmetlerini kapsar.
(2) Bakıma muhtaç özürlünün özellikleri dikkate alınarak aşağıda
belirtilen bakım hizmetleriş sunulur.
a) Kişisel bakım hizmetleri;
1) Banyo yaptırılması,
2) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde
temizliğinin yapılması,
3) Tırnaklarının kesilmesi,
4) Saçlarının taranması,
5) Dişlerinin temizlenmesi,
6) Yemek ve içecek ihtiyacının giderilmesi,
7) El, yüz ve ayak temizliği,
8) Sakal tıraşının yapılması,
9) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi,
10) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması,
11) Burun ve kulak temizliğinin yapılması,
12) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi,
13) Odasının temizlenmesi,
14) Çamaşırlarının yıkanması,
gibi hizmetleri içerir.
b) Psiko-sosyal destek hizmetleri;
1) Bakıma muhtaç özürlü ailesinin, özürlüyü ve özür durumunu
kabullenmesine, bilgilendirilmesine yönelik kişisel veya grup çalışması
yöntemiyle verilecek hizmetleri,
2) Bakıma muhtaç özürlünün özrünü, mevcut durumunu ve yerleştirildiği
ortamı kabullenmesine, bilgilenmesine ve gelişim alanlarında
desteklenmesine yönelik kişisel ve grup çalışması yöntemiyle verilecek
hizmetleri,
3) Özürlü ve ailesinin sosyal hakları ve mevcut kaynakların
kullanılmasına yönelik kişisel ve grup çalışması yöntemiyle verilecek
hizmetleri,
4) Özürlünün bağımsız yaşama, sosyal hayata uyumuna ve katılımına
yönelik sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinlikler ile
düzenlenecek bu tür etkinliklere katılabilmesi için refakat hizmetleri,
5) Özürlünün terk edilme, ret edilme, özür durumunu kabullenememe,
ümitsizlik, intihar etme, yalnızlık, sevgisizlik gibi olumsuz
duygulardan kurtarılmasına ve depresyon ve stres gibi durumların
yaşanmasının engellenmesine yönelik kişisel veya grup çalışması
yöntemiyle verilecek hizmetleri,
gibi psiko sosyal destek hizmetlerini içerir.
Bakım hizmetlerinin uygulanması
MADDE 29 – (1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla
ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezde verilen bakım hizmetlerinin yürütülmesi müdürün
sorumluluğundadır.
b) Merkezler, 28 inci maddede belirtilen genel çerçeveyi esas alarak,
merkezin ve bakıma muhtaç özürlü bireylerin özelliklerine göre bakım
hizmetlerini geliştirerek uygularlar.
c) Merkezde, bakıma muhtaç özürlünün bakım ihtiyacına göre bireysel
bakım planını hazırlayacak değerlendirme kurulu oluşturulur.
Değerlendirme kurulunda merkezde görevli olan mesleki personel ve sağlık
personeli bulunur.
ç) Değerlendirme kurulu tarafından bakıma muhtaç özürlülerin bireysel
özellikleri de dikkate alınarak bireysel bakım planı hazırlanır,
hazırlanan bireysel bakım planı müdürün onayından sonra uygulanır.
d) Bireysel bakım planının içeriği ve uygulama esasları, Genel
Müdürlükçe belirlenerek genelge ile bildirilir.
Bakım hizmeti için bakıma muhtaç özürlü gruplarının
oluşturulması
MADDE 30 – (1) Bakım hizmeti için bakıma muhtaç özürlü
grupları aşağıdaki hususlara göre oluşturulur.
a) Bakıma muhtaç özürlü bireylerin bakım ihtiyacına, takvim yaşına ve
diğer özelliklerine, sunulacak bakım hizmeti ve hedeflerinin birbirine
yakınlığına ve fiziksel koşullara göre azami altı bakıma muhtaç
özürlüden oluşan gruplar oluşturulur.
b) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya ihtiyaç duyulması
hâlinde, bakıma muhtaç özürlü bireylerin grupları değiştirilir.
c) Grubun sorumluluğu amacına ve niteliğine uygun mesleki personele
verilir.
ç) Merkezde çalışan her mesleki personelin en az bir grubunun olmasına
özen gösterilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Fiziksel Koşullar ve Donanım
Merkezin iskan durumu
MADDE 31 – (1) Merkez bakıma muhtaç özürlüler için tehlike
yaratmayacak, ulaşıma elverişli bir yerde kurulmalıdır. Merkez binası
bakıma muhtaç özürlüleri rahatsız edecek derecede gürültülü yerlerden
veya havayı kirleten sınai kuruluşlardan uzak olmalıdır.
Emniyet ve trafik güvenliği
MADDE 32 – (1) Merkez binasının bulunduğu yer, bakıma
muhtaç özürlülerin geliş-gidişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli
olmalıdır.
Yangından korunma ve ısıtma
MADDE 33 – (1) Merkezde yangından korunma için yeterli
sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi ile sesli ve ışıklı alarm
sistemi bulunmalı, yangın için gerekli önlemler alınmalıdır. Merkezde
bakıma muhtaç özürlülerin kullanımına uygun yangın tahliye sistemi
bulundurulması zorunludur.
(2) Merkezde ısıtma kaloriferle yapılmalıdır. Ancak, bölgesel
farklılıklar göz önüne alınarak kalorifer sisteminin olmadığı yerlerde
ısıtma, bakıma muhtaç özürlüye risk oluşturmayacak klima veya merkezi
ısıtma sistemi ile yapılmalıdır. Isıtmanın elektrikli araçlarla
yapılması hâlinde il elektrik idaresinden elektrik tesisatının
uygunluğuna dair belge alınması zorunludur.
Merkezin fiziksel koşulları
MADDE 34 – (1) Merkezin fiziksel koşulları aşağıda
belirtilen özellikleri taşımalıdır.
a) Merkez ahşap olmayan ve müstakil bir binada hizmete açılır.
b) Merkezde bakıma muhtaç özürlünün kullanacağı odalar gün ışığı almalı
veya aydınlık olmalıdır.
c) Bakıma muhtaç özürlünün kullanacağı odalarının tabanı sağlığa zarar
vermeyecek, kolay temizlenen bir malzeme ile kaplanmalıdır.
ç) Merkezde merdiven varsa merdivenlerin genişliği ve yüksekliği iniş ve
çıkışlarda kolaylık sağlayacak şekilde olmalı, emniyet korkulukları
bulunmalıdır.
d) Tuvaletlerin tabanları ve duvarlarının tamamı yıkanmaya elverişli
fayans veya mermer gibi malzemeler ile kaplı olmalı, bakıma muhtaç
özürlülerin kullanacağı tuvalet ve banyolarda tutamak olmalıdır.
e) Merkezin her bölümü havalandırmaya uygun olmalı, gerektiğinde
merkezin havalandırılması için ek önlemler alınmalıdır.
f) Panel radyatörler dışındaki radyatörler, ısıyı engellemeyecek şekilde
korunmalıdır.
g) Merkezin her türlü tesisatı ve bölümleri temiz ve düzenli olmalıdır.
ğ) Merkezin bahçesi en az yatak odası olarak kullanılacak alanların
toplamı büyüklüğünde olmalıdır. Bahçe büyüklüğü yetersiz olan binalarda
gerekli koruma tedbirleri alınarak, binanın terası bahçe amaçlı olarak
kullanılabilir.
h) Merkez hizmet binasının bir kattan fazla olması durumunda, bakıma
muhtaç özürlü bireyin ihtiyacı olan hizmetlere ve birimlere
ulaşılabilirliğinin sağlanması için asansör veya merdiven asansörü
bulunmalıdır.
Merkezin bölümleri
MADDE 35 – (1) Merkezlerde düzenlenmesi zorunlu olan
bölümler aşağıda belirtilmiştir. Bölümlerin fiziki özellikleri ve
donanımı için gerekli malzemeler Genel Müdürlük tarafından genelge ile
belirlenir.
a) Müdür odası,
b) Büro,
c) Bekleme odası,
ç) Personel odası,
d) Grup etkinlikleri odası,
e) Bireysel görüşme odası,
f) Çok amaçlı salon,
g) Mutfak ve yemekhane,
ğ) Bahçe,
h) Yatılı hizmet verilen merkezlerde yatak odaları,
ı) Sağlık personeli odası,
i) Banyo ve tuvalet.
Merkez binasının kullanımı
MADDE 36 – (1) Merkez binası hiçbir şekilde aslî amacı
dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
ALTINCI BÖLÜM
Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar
Merkezlerin genel çalışma esasları
MADDE 37 – (1) Merkezlerin genel çalışma esasları aşağıda
belirtilmiştir.
a) Yatılı hizmet veren merkezler talep etmeleri ve açılış izin
belgelerinde belirtilmesi hâlinde gündüzlü olarak da hizmet
verebilirler. Bu durumda gündüzlü hizmet için ayrıca müdür istenmez.
Ancak gündüzlü hizmet için bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde belirtildiği şekilde personel istihdam edilir.
b) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde, bakıma muhtaç özürlünün
gerektiğinde dinlenebileceği veya uyuyabileceği yatak odaları
bulunmalıdır. Yatak odalarının üçer kişilik olmasına özen
gösterilmelidir. Ancak en fazla altı bakıma muhtaç özürlü bir odada veya
salonda yatırılabilir. Yatak odası olarak kullanılacak oda veya salon
her bakıma muhtaç özürlüye en az üç metrekare yer olacak büyüklükte
olmalıdır.
c) Yatılı hizmet veren merkezlerde bakıma muhtaç özürlü yatak odalarının
üçer kişilik olmasına özen gösterilmelidir. Ancak en fazla altı bakıma
muhtaç özürlü bir yatak odasında kalabilir. Yatak odaları, her bakıma
muhtaç özürlüye en az beş metrekare yer olacak büyüklükte olmalıdır.
ç) Merkezlerin kapasitesi yatak odası olarak kullanılacak alan
büyüklüğüne göre tespit edilir.
d) Bedensel, zihinsel ve ruhsal bakıma muhtaç özürlülerin mümkün
olduğunca yaş ve cinsiyetleri de dikkate alınarak farklı merkezlerde
bakılmasına özen gösterilir. Ancak aynı merkez bünyesinde birden fazla
özür grubuna bakım hizmetinin verilmesi hâlinde katlarının ayrı olması
sağlanır. Ayrıca 13 ve üzeri yaştaki bakıma muhtaç özürlüler için
cinsiyetlerine göre ayrı katlar olması sağlanır. Bakıma muhtaç özürlü
bireylerin birbirlerine ve kendilerine zarar vermemesi için güvenlik
tedbirleri alınır.
e) Merkez aracılığıyla bakıma muhtaç özürlü bireyin ikametgâhında bakım
hizmeti verilebilir. Bu durumda merkez bünyesinde mesleki personelden
evde bakım hizmet birimi oluşturulur, evde bakım hizmet biriminin
hazırlayacağı bireysel bakım planı doğrultusunda bakıcı personel
tarafından bakım hizmeti verilir. Ayrıca, evde bakım hizmet birimi
bakıma muhtaç özürlü bireyi ve ailesini her ay düzenli olarak
ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder,
bakıma muhtaç özürlü bireye ve ailesine rehberlik eder.
f) Merkezde bakıma muhtaç özürlü bireyin sağlık durumu ve merkezde kalış
süreleri dikkate alınarak, yatılı merkezlerde asgari üç öğün, gündüzlü
merkezlerde asgari bir öğün beslenme ihtiyacı karşılanır. Bakıma muhtaç
özürlü bireye verilen yemek numuneleri yirmidört saat muhafaza edilir.
Bakıma muhtaç özürlü bireyin müracaatı ve
değerlendirilmesi
MADDE 38 – (1) Bakıma muhtaç özürlü birey, ailesi veya
kanuni temsilcisi bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen belgeler ile birlikte merkeze müracaat eder.
Merkez açılış izin belgesinde belirtilen özür grubuna uygun olan bakıma
muhtaç özürlüyü değerlendirme kurulunda değerlendirir ve uygun görmesi
hâlinde kabul eder.
Merkeze bakıma muhtaç özürlü kabulü
MADDE 39 – (1) Merkeze bakıma muhtaç özürlü kabulü aşağıda
belirtilen şekilde yapılır.
a) Merkeze kabul edilecek bakıma muhtaç özürlü için dilekçe, bakıma
muhtaç özürlüye ait nüfus cüzdanı örneği, veliye veya vasiye ait
ikametgâh belgesi, bakıma muhtaç özürlü için özürlü sağlık kurulu raporu
ve iki adet fotoğraf istenir.
b) Merkezde, bakıma muhtaç özürlü ve ailesi hakkında ayrıntılı ilk
görüşme formu düzenlenir.
c) Bakıma muhtaç özürlünün bakım ihtiyacı merkez değerlendirme kurulunda
değerlendirilir ve bireysel bakım planı oluşturulur.
ç) Merkeze kabul edilen her bakıma muhtaç özürlü için bir dosya açılır,
belgeleri saklanır.
Merkezden bakıma muhtaç özürlünün ayrılması
MADDE 40 – (1) Merkezden bakıma muhtaç özürlünün ayrılması
aşağıdaki durumlarda gerçekleşir.
a) Ailenin, bakıma muhtaç özürlünün yasal temsilcisinin veya reşit ve
aynı zamanda mümeyyiz olan bakıma muhtaç özürlünün istemde bulunması,
b) Bakıma muhtaç özürlü kabulüne esas bilgi ve belgelerde yanlışlık
olduğunun tespiti veya bakıma muhtaç özürlünün tüm mesleki çalışmalara
rağmen merkeze uyum sağlayamaması,
c) Bakım programının tamamlanması,
hâlinde bakıma muhtaç özürlünün ilişiği kesilir.
(2) Ailesi ve yasal temsilcisi bulunmayanların durumları Genel Müdürlüğe
bildirilir. Bundan sonra bakıma muhtaç özürlünün ilişiği kesilir.
Merkezin çalışma gün ve saatleri
MADDE 41 – (1) Gündüzlü hizmet veren merkezler haftanın
altı günü mesai saatleri içinde, yatılı hizmet veren merkezler ise milli
ve dini bayramlar ve resmî tatillerde dahil olmak üzere haftanın yedi
günü yirmidört saat çalışır.
Merkezin tatil edilmesi
MADDE 42 – (1) Merkez, bulunduğu yörenin iklim koşulları ve
tadilat nedeniyle bir yıl içinde en çok bir ay tatil edilebilir. Ancak,
tatil süresince bakıma muhtaç özürlü bireylerin mağdur olmaması için,
bakıma muhtaç özürlü bireyin bakımına yönelik gerekli önlemler merkez
tarafından alınır ve bakımları sağlanır.
Ücret tespiti
MADDE 43 – (1) Merkezde sunulacak hizmetler karşılığında
ücret alınmasına veya alınmamasına ya da alınacak ücretin tutarına
ilişkin esaslar, resmî kurum veya kuruluşların tabi olduğu genel
hükümler çerçevesinde, bu kurum veya kuruluşlar tarafından belirlenir.
Ücret tahsili
MADDE 44 – (1) Merkezde bakım ücreti alınması hâlinde,
ücret bakım hizmetlerin sunulmasını müteakiben aylık olarak alınır.
Ücretin tahsiline ilişkin olarak belge düzenlenir.
Merkezde bulunması gereken defter ve dosyalar
MADDE 45 – (1) Merkezde aşağıdaki defter ve dosyaların
bulundurulması zorunludur.
a) Gelen evrak kayıt defteri,
b) Giden evrak kayıt defteri,
c) Zimmet defteri,
ç) Bakıma muhtaç özürlülere ait kütük defteri,
d) Denetleme defteri,
e) Her bakıma muhtaç özürlü için, içinde ilk kabul belgeleri ile bakıma
muhtaç özürlünün bireysel bakım planlarının ve diğer tutanak ve çizelge
gibi belgelerin bulunduğu dosya,
f) Bakıma muhtaç özürlülerin devam çizelgeleri ve personelin çalışma
programını gösteren çizelgelerin bulunduğu bakıma muhtaç özürlü ve
personel takip dosyaları,
g) Personelin özlük ve sağlık dosyaları.
(2) Merkez, hizmet verilmeye başlanmasından itibaren tutulan kayıtları
ve bakıma muhtaç özürlülere ait dosyaları muhafaza etmek zorundadır.
Merkezin yazışmalarında antetli kağıt ve kaşe kullanılması zorunludur.
İl müdürlüklerine gönderilecek belgeler
MADDE 46 – (1) Her ayın ikinci haftasında bakıma muhtaç
özürlü listesinin, personel listesinin ve merkezde bakıma muhtaç özürlü
bireylere yemek veriliyorsa, aylık yemek listesinin, SSK prim
bildirgelerinin birer örneği il müdürlüğüne gönderilir. Uyarılara rağmen
istenilen bilgi ve belgeleri göndermeyen merkeze, bu Yönetmeliğin 50 nci
ve 51 inci maddelerindeki hükümler uygulanır.
Sivil savunma planı
MADDE 47 – (1) Açılış izin belgesinin düzenlenmesinden
sonra iki ay içinde merkezin yangın, sabotaj ve depremde uygulanacak
sivil savunma planı merkez tarafından hazırlanarak merkezin kolay
görülebilen iç mekanına asılır.
Genel Müdürlüğe gönderilecek belgeler
MADDE 48 – (1) Merkezde çalışan personel sayısı ve niteliği
ile merkeze devam eden bakıma muhtaç özürlüler hakkındaki bilgiler Genel
Müdürlükçe tespit edilecek şekilde il müdürlüğü tarafından istenilen
sürede Genel Müdürlüğe gönderilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Teftiş ve Denetim
Teftiş ve denetim
MADDE 49 – (1) Merkezin işleyişinde karşılaşılan sorunları,
bakım hizmetlerinin sunulmasında aksayan yönleri tespit etmek, çözüm
yolları bulmak, sunulan hizmetin kalitesini artırmak ve hizmetlerin
ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunu tespit etmek amacıyla denetim
yapılır.
(2) Merkezde bakıma muhtaç özürlülere yönelik hizmetlerin denetimi Genel
Müdürlük Teftiş Kurulu veya il müdürlüğü tarafından yapılır.
(3) Merkezin denetimleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Merkez il müdürlüklerince yılda en az iki kez denetlenir. Denetleme
sonucu tespit edilen hususlar il müdürlüğünce denetleme defterine
yazılır. Denetleme esnasında defterin yazılmaması durumunda il müdürlüğü
tarafından denetleme raporu gönderilir. Bu rapor denetleme defterine
yapıştırılır.
b) Merkez, Genel Müdürlük müfettişleri tarafından da denetlenir ve
teftiş sonucu tespit edilen hususlar denetim defterine yazılır.
c) Merkez yetkilileri denetleyicilere denetim esnasında istendiği
takdirde her türlü belgeyi sunmak ve göstermekle yükümlüdürler.
ç) Denetim sonucu tespit edilen aksaklıklar il müdürlüğünce yazılı
olarak merkeze bildirilir. Merkez ayrıca bir süre verilmediyse bir ay
içinde belirtilen aksaklıkları düzeltmek ve gidermek zorundadır.
d) Verilen süre içinde aksaklıklarını gidermeyen merkezin faaliyeti il
müdürlüğünün teklifi ve valilik makamının onayı ile kolluk kuvvetlerinin
nezaretinde geçici veya sürekli olarak durdurulur.
Merkezin geçici olarak kapatılma nedenleri
MADDE 50 – (1) Merkezin beş iş günü geçici olarak
kapatılması, aşağıda belirtilen hususlardan birisinin tespiti hâlinde ve
uyarıya rağmen verilen süre içinde gerekli düzenleme yapılmadığı veya
eksikliğin giderilmediği durumlarda yerine getirilir.
a) Merkezin açılış izin belgesinde yer almayan özür grubu kabul
edildiğinde,
b) Çalışma izni gereken personel için izin alınmadığında,
c) Eksik personel çalıştırıldığında,
ç) Verilen süre içinde belirlenen aksaklıklar giderilmediğinde,
d) İl müdürlüğünce istenen bilgi ve belgeler gönderilmediğinde,
e) Müdürün görevden ayrılmasının bildirilmediği ve yeni müdür
görevlendirilmesi teklif edilmediğinde,
f) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edildiğinde.
Merkezin geçici kapatılması
MADDE 51 – (1) Merkezin bu yönetmeliğin 50 nci maddesi
gereğince kapatılması, il müdürlüğünün teklifi ve valilik makamının
onayı ile kolluk kuvvetleri nezaretinde gerçekleştirilir. Kapatılan
merkezler bağlı bulundukları resmî kurum veya kuruluşlara bildirilir.
(2) Geçici kapatma kararı en az beş iş günü öncesinden merkeze
bildirilerek bakıma muhtaç özürlülere ve ailelerine bilgi verilmesi
sağlanır.
(3) Geçici kapatma cezasının bitiminde merkez kendiliğinden açılmış
sayılır. Ancak geçici kapatmayı gerektiren fiilin tekrarı veya devamı
hâlinde yine aynı şekilde 50 nci madde hükümleri dahilinde on günden az
olmamak üzere geçici olarak kapatılır.
Merkezin kapatılma nedenleri
MADDE 52 – (1) Uyarılara rağmen tespit edilen hususları
gidermeyen ve üçüncü kez geçici kapatma cezası almasına rağmen aynı
konularda eksikliği tespit edilen merkezler kapatılır.
Merkezin kapatılmasında yapılacak işlemler
MADDE 53 – (1) Merkezin, bu Yönetmeliğin 52 nci maddesi
gereğince kapatılması, il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile
kolluk kuvvetleri nezaretinde gerçekleştirilir. Kapatılan merkezler,
bağlı bulundukları resmî kurum veya kuruluşa, çalışma müdürlüğüne ve il
defterdarlığına bildirilir.
(2) Kapatma kararı en az on beş gün öncesinden merkeze bildirilerek
bakıma muhtaç özürlülere ve ailelerine bilgi verilmesi sağlanır.
(3) Merkez, açılış izin onayının ve açılış izin belgesinin aslını on beş
gün içinde il müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.
(4) Merkezin kapatıldığı Genel Müdürlüğe de bildirilir.
Suç işleyen merkez personeli
MADDE 54 – (1) Merkeze kabul edilen bakıma muhtaç
özürlülere karşı ihmal ve istismarı görülen veya suç işleyen merkez
personeli hakkında, ilgili mevzuat ile Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre
işlem yapılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 55 – (1) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Genel Müdürlüğü, Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Maliye Bakanlığı ile
Sağlık Bakanlığınca müştereken hazırlanan ve Sayıştayın görüşü alınan bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler
ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan yürütür. Geri |