1. Devlet tiyatroları,
gösterilerini özürlülere ücretsiz sunmaktadır.
2. Türk hava
yolları ile seyahat halinde belirlenen esaslar
doğrultusunda özürlüler %40 indirimden yararlanabilir.
3. Devlet Demir Yolları ana hat yolcu trenleri ile
seyahat halinde özürlüler %20 indirimden yararlanabilir.
4. Telsim (Cep Özel Engelliler) - Turkcell (Destekcell)
Cep Telefonlarında Görüşme Ücretinden İndirimli Olarak
Yararlanılabilir.
5. Türk Standardları Enstitüsü ile birlikte özürlüler
için özel düzenlemeleri içeren standartlar
hazırlanmaktadır.
6. Özürlülerle ilgili sivil toplum örgütleri, 2908
sayılı kanuna göre dernekler, federasyonlar ve
konfederasyon şeklinde örgütlenmiştir.
7. Özürlülerin profesyonel olarak spor yapmaları için
devlet bakanlığına bağlı özürlüler spor federasyonları
vardır.
8. Oy kullanırken seçim kurullarının özürlüler için
düzenleme yapmaları gerekmektedir. (572 sayılı Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname Madde 26-27)
9. Belediyeler 572 sayılı kanun hükmünde kararname
gereğince özürlülere uygun düzenlemeleri standartlara
uygun olarak yapmak zorundadır. (572 sayılı Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname Madde 3-4)
10. Belediyeler toplu taşıma araçlarından özürlüleri
ücretsiz veya indirimli olarak yararlandırmak
zorundadır. (572 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Madde 3-4)
11. 1580 Sayılı Belediyeler ve 3030 sayılı Büyükşehir
Belediyeleri Yasası, belediyelere ait ve belediyeler
tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler,
otoparklar gibi işyerlerinin özürlüler tarafından
işletilmesi konusunda kolaylık getirmiştir. (572 sayılı
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname Madde 3-4)
12. 18 yaşını bitirmiş ve herhangi bir yerden geliri
olmayanlar emekli sandığına veya bulunduğu yerdeki
valilik veya kaymakamlık makamlarına başvuru yaparak
2022 sayılı yasa gereğince aylık bağlanmasını talep
edebilir.
13. Özürlülerin kullandığı araç ve gereçler il ve ilçe
sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları tarafından
karşılanabilmektedir. (572 sayılı Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
Madde 17)
14. İmar Mevzuatına ulaşılabilirlikle (fiziksel
engellerin kaldırılmasıyla) ilgili hükümler eklenmiştir.
buna göre, kaldırımlar, yaya yolları, konutlar ve umumi
binalar özürlülerin ulaşabilirliğine uygun olarak
yapılmak durumundadır.
15. Özürlüler H sınıfı sürücü belgesi alarak özel
tertibatlı araç kullanabilirler.
16. H sınıfı sürücü belgesine sahip olan özürlüler yurt
içinden aldıkları özel tertibatlı otomobillerde, katma
değer vergisi indiriminden yararlanmakta ve taşıt alım
vergisinden muaf tutulmaktadır.
17. H sınıfı sürücü belgesi olan özürlülerden uygun
şartları taşıyanların yurt dışından getirtecekleri özel
tertibatlı otomobiller için gümrük vergisi muafiyeti
vardır.
18. El ve ayak fonksiyonunu tamamen yitirmiş bulunan
özürlülerin yurt dışından getirtecekleri özel tertibatlı
minibüsler gümrük vergisinden muaftır.
19. Sosyal Güvenlik kuruluşlarınca karşılanan araç ve
gereçlerin standartlara uygun olarak sağlanması
gerekmektedir. (572 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Madde
20-22-23)
20. Özürlü çocuğun resmi veya özel eğitim merkezlerinde
aldıkları gelişim ve eğitime ilişkin giderlerin bir
kısmı çalışılan kurum, emekli sandığı ve sosyal
sigortalar kurumu tarafından bütçe uygulama talimatları
çerçevesinde karşılanmaktadır. emekli sandığına ve
sosyal sigortalar kurumu’na bağlı kişilerin çocuklarının
özel eğitimleri için 2002 yılı itibarı ile en fazla 245
milyon tl eğitim yardımı yapılmaktadır.
21. Yükseköğretim kurumuna girmeye hak kazanan ve kayıt
yaptırarak öğretime başlayan öğrenci ilk yılında
bulunduğu ilin valiliği bünyesindeki sosyal yardımlaşma
ve dayanışma vakfı’na başvurması durumunda, başbakanlık
bursundan yararlandırılır.. ayrıca yardımcı ders araç
gereçlerinin temini konusunda özürlü öğrenciye destek
verilmektedir.
22. Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün öğrenci
yurtlarından özürlü öğrenciler istemde bulunmaları
halinde yararlanabilmektedirler.
23. Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından uygulanan harç
ve öğrenim kredisi tahsisinde %40 ve üzerinde özürlü
olduğunu belgeleyenlere öncelik tanımakta ve harç
kredisinin geri ödenmesinde yönetim kurulu kararı ile
%50 indirim yapılmaktadır.
24. 2002/58 Sayılı Başbakanlık Genelgesi, özürlülere
yönelik bir çok düzenlemenin uygulanmasını içermektedir.
25. 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7.
maddesine göre, II sayılı listedeki kayıt ve tescile
tabi mallardan, münhasıran aracı sakatlığına uygun
hareket ettirici özel tertibatı bulunanların malul ve
sakatlar tarafından beş yılda bir defaya mahsus olarak
bizzat kullanılmak üzere ve %90 ve üstü oranda raporu
bulunan tüm özürlüler yeni otomobil ve bir kısım ticari
araçlarda ö.t.v.’den muaftırlar
26. 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun 4.
maddesine göre, bizzat maluller tarafından kullanılan
ve %90 ve üstü oranda raporu bulunan tüm özürlüler
motorlu taşıtlar vergisinden müstesnadır.
27. Serbest meslek erbabı ve ücretli çalışan özürlü
vatandaşlarımız ile kendisi özürlü olmasa bile ailesinde
özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı ile ücretliler
vergi indiriminden yararlanırlar
28. Kamu kurumlarının sakat memur çalıştırma
yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve
denetiminden Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı
sorumlu ve yetkilidir
29. Kurumlarca özürlü vatandaşlarımıza ayrılan boş
devlet memuru kadroları için her yılın Nisan-Mayıs,
Temmuz-Ağustos veya Ekim-Kasım dönemlerinde sınav
açılmaktadır
30. Sınav duyuruları Devlet Personel Başkanlığı
tarafından resmi gazetede, tirajı yüksek ulusal
gazetelerde ve TRT Televizyon ve radyo kanalları
aracılığıyla yapılmaktadır.kurumlar sınav duyurularında
işin özelliği gerektirmediği sürece özür grupları
arasında bir ayrım yapamayacağı gibi özür oranında da
üst sınır getiremeyeceklerdir.
31. Sınavlarda
özürün özelliğine göre kurumların refakatçi bulundurması
gereklidir. Ayrıca özür grupları dikkate alınarak sınav
sorusu hazırlamak ve değerlendirmek üzere özel sınav
kurulu oluşturulur
32. İşverenlerin belirli bir mesleği olan özürlüleri
öncelikle meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırmaları
gerekmektedir
33. Kurum ve kuruluşlar çalışma yerlerini özürlü
vatandaşlarımızın çalışmasını kolaylaştıracak şekilde
düzenlemek gerekli tedbirleri almak ve özürlü
vatandaşlarımızın çalışmaları ile ilgili özel araç ve
gereçleri temin etmek zorundadır
34. Ülkemizde özürlü vatandaşlarımız için Türkiye iş
Kurumu, Halk Eğitim Merkezleri, Mesleki Eğitim
Merkezleri, Özel Dershaneler, Belediyeler ve özürlülerle
ilgili dernek ve vakıflar tarafından meslek edindirme
kursları açılmaktadır
35. Özürlü vatandaşlarımızın çalıştığı kamu kurum ve
kuruluşu özelleştirme kapsamındaysa, kapatma ve tasfiye
halleri dışında özürlü vatandaşlarımız işten
çıkartılamaz
36. Özelleştirme sonucunda özürlü vatandaşlarımızın
çalıştığı kurum veya kuruluşun tasfiye edilmesi veya
kapatması halinde işine son verirse bulunulan ildeki
Türkiye İş Kurumuna başvurulmalıdır. Bu durumda iş kaybı
tazminatı, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı hakların
iki katı oranında ödenmektedir.
37. Meslek edindirme kurslarından yararlanan özürlü
vatandaşlarımıza işe yerleştirmede öncelik tanınır
38. Gerek kamu gerekse özel sektörde özürlü işçi olarak
iş bulmayı sağlayacak kurum Türkiye İş Kurumudur.
39. Özürlü işçiler, diğer işçilere yapılan sosyal
yardımlardan aynen yararlanırlar.
40. Toplu iş görüşmelerinde özürlü işçiler aleyhine
hükümler konulamaz.
41. Özürlü vatandaşlarımız kendi işini kurduğunda gelir
vergisi indiriminden yararlanabilir
42. 50 ve daha fazla işçi çalıştıran kamu %4, özel
sektör işletmeleri % 3 özürlü çalıştırmak zorundadır.
43. Ceza paraları özürlü vatandaşlarımızın istihdamı,
mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu için
kullanılmaktadır.
44. Yasal kotasının üstünde özürlü çalıştıran
işverenleri sigorta primlerinin yarısı devlet tarafından
karşılanmaktadır.
45. Türkiye’de 268 özel eğitim okulu ve 351 özel eğitim
ve rehabilitasyon kurumu vardır.
46. Tüm İllerde Rehberlik Ve Araştırma Merkezleri
bulunmaktadır. özürlü çocuğu olan aileler buralara
başvurarak çocukları hakkında danışmanlık hizmeti
alabilirler.
47. Okullarda kaynaştırma eğitimine ağırlık
verilmektedir.
48. Görme engellilere okul öncesi dönemde gündüzlü,
ilköğretim düzeyinde yatılı ve gündüzlü olarak eğitim
verilmektedir.
49. İlköğretim okulunu bitiren görme özürlü öğrenciler
öğrenimlerine normal okullarda kaynaştırma yoluyla devam
etmektedirler.
50. Braille yazılmış ortaöğretim ders kitapları görme
engelliler akşam sanat ve basım evi matbaasında basılıp
ihtiyaç sahiplerine talep halinde ulaştırılmaktadır
51. İşitme engellilere okul öncesi, ilköğretim ve
ortaöğretim düzeyinde gündüzlü ve yatılı olarak eğitim
hizmeti verilmektedir
52. İşitme engelli öğrenciler meslek liselerine
sınavsız yerleşebilmektedirler
53. Ortopedik özürlülere yatılı ve gündüzlü olmak üzere
okul öncesi, ilköğretim ve meslek lisesi düzeyinde
eğitim olanağı sunulmaktadır.
54. Zihinsel engelliler eğitilebilir ve öğretilebilir
olarak iki ayrı grup okulda eğitim almaktadırlar. bunlar
özür derecelerine göre yapılandırılmış okullarda yada
kaynaştırma okulları veya sınıflarında eğitim
alabilmektedirler.
55. Uzun süre hastanede yatan çocuklar için bazı
hastaneler bünyesinde “hastane ilköğretim okulları”
bulunmaktadır.
56. Üniversite sınavı sırasında ortopedik ve görme özrü
bulunanlar için uygun düzenlenmiş sınav mekanları
hazırlanır, görme özürlüler ve az görenler için 30
dakikalık ek sınav süresi verilir, sınav sorularını
okuyacak ve söylenecek yanıtları yazacak uygun eğitimde
ve düzgün diksiyonlu “yardımcı refakatçi” eşliğinde
sınava girme olanağı tanınır.
57. Az gören üniversite öğrencileri
fakülte/yüksekokul/bölüm amirliklerine yazılı olarak
başvurarak sınav sorularını büyük puntolu harflerle
yazılmış olarak sağlayabilirler.
58. Ülkemizde rehabilitasyon hizmeti, tıbbi
rehabilitasyon merkezlerinde verilmektedir.
59. Ülkemizde hamilelik döneminde bebeğin fiziksel ve
zihinsel özürlü olup olmadığının saptanması amacıyla
genetik danışma merkezlerinde genetik danışma hizmeti
sunulmaktadır.
60. Ülkemizde Ankara ve İstanbul’da olmak üzere
özürlülere yönelik hizmet götüren iki diş kliniği
bulunmaktadır.
61. Sosyal güvenlik kurumlarında Bağ-Kur hariç olmaz
üzere (SSK,Emekli Sandığı) iyileştirme hükümleri
sayesinde engelsiz sigortalılara nazaran daha erken
emekli olma imkanı sağlanmıştır.
62. Trafik akışını engellememek koşuluyla park etmeye
elverişle alanlara araç park edebilirler. ( Özürlü
Kimlik Belgesini aracın ön yüzünü görünecek şekilde
asmanız önemle rica olunur.)